Εξειδικευμένοι σύμβουλοι στην Ελλάδα, από το 1990

Η ελληνική φορολογική κατοικία προσδιορίζεται από έναν μικρό αριθμό αντικειμενικών και υποκειμενικών κριτηρίων. Το πιο ευδιάκριτο είναι ο κανόνας των 183 ημερών: ένα φυσικό πρόσωπο που διαμένει στην Ελλάδα για περισσότερες από 183 ημέρες σε οποιαδήποτε δωδεκάμηνη περίοδο θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για το έτος κατά το οποίο υπερβαίνεται αυτό το όριο. Η παρουσία δεν είναι ο μόνος παράγοντας· οι ελληνικές αρχές εξετάζουν επίσης το κέντρο ζωτικών συμφερόντων — οικογενειακούς, επαγγελματικούς και οικονομικούς δεσμούς.

Για τους νέους αφιχθέντες, ο χρόνος είναι καθοριστικός. Η ενεργοποίηση της ελληνικής φορολογικής κατοικίας νωρίτερα από όσο χρειάζεται μπορεί να επιταχύνει τις υποχρεώσεις στην Ελλάδα, ενώ η προηγούμενη δικαιοδοσία εξακολουθεί να σας θεωρεί φορολογικό κάτοικο εκεί. Η ενεργοποίηση αργότερα από όσο χρειάζεται — με τη διατήρηση προφανών δεσμών στο εξωτερικό — μπορεί να σας αποκλείσει από τα εναλλακτικά καθεστώτα που περιγράφονται παρακάτω, τα οποία απαιτούν καθαρή μεταφορά.

Γενικά συμβουλεύουμε τον σχεδιασμό της μετάβασης γύρω από το όριο του ημερολογιακού έτους και την τεκμηρίωση της εξόδου από την προηγούμενη δικαιοδοσία. Η διαδικασία δεν είναι δύσκολη· οι συνέπειες από τα λάθη μπορούν να είναι.

Η Ελλάδα προσφέρει τρία διακριτά καθεστώτα για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις. Το καθένα έχει διαφορετικούς όρους και διαφορετικές συνέπειες.

Άρθρο 5Α — Καθεστώς non-dom (ιδιώτες υψηλού οικονομικού επιπέδου). Διαθέσιμο σε ιδιώτες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και δεσμεύονται να επενδύσουν τουλάχιστον €500.000 σε ελληνικά ακίνητα, ελληνικές επιχειρήσεις ή επιλέξιμες κινητές αξίες εντός τριετίας. Ο αιτών πρέπει να μην έχει υπάρξει φορολογικός κάτοικος Ελλάδας κατά 7 από τα 8 τελευταία έτη — αυστηρότερο όριο μη-κατοικίας από αυτό των 5Β και 5Γ, τα οποία απαιτούν 5 από τα 6. Σε αντάλλαγμα: ετήσιος κατ' αποκοπή φόρος €100.000 επί του παγκόσμιου εξω-ελληνικού εισοδήματος, ο οποίος αντικαθιστά τη συνήθη προοδευτική φορολογία. Επιπλέον μέλη της οικογένειας μπορούν να υπαχθούν με €20.000 έκαστο. Το καθεστώς εφαρμόζεται για έως 15 έτη. Το εισόδημα ελληνικής πηγής συνεχίζει να φορολογείται κανονικά.

Άρθρο 5Β — Συνταξιούχοι. Διαθέσιμο σε συνταξιούχους που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα από χώρα που έχει σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας με την Ελλάδα ή ανταλλάσσει πληροφορίες με τις ελληνικές αρχές. Το όφελος: ενιαίος φορολογικός συντελεστής 7% επί του συνόλου του εξω-ελληνικού εισοδήματος — σύνταξη, μερίσματα, τόκοι, δικαιώματα, κεφαλαιακά κέρδη και εισόδημα από ακίνητα στο εξωτερικό. Η σύνταξη είναι η προϋπόθεση υπαγωγής, όχι το όριο της κάλυψης. Το καθεστώς εφαρμόζεται για έως 15 έτη. Ισχυρή επιλογή για συνταξιούχους από τη Βόρεια Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις ΗΠΑ.

Άρθρο 5Γ — Επαγγελματίες και εργαζόμενοι. Διαθέσιμο σε ιδιώτες που μετεγκαθίστανται για να ασκήσουν εργασία ή ελεύθερο επάγγελμα στην Ελλάδα, εφόσον ήταν μη κάτοικοι κατά πέντε τουλάχιστον από τα τελευταία έξι έτη. Το όφελος: απαλλαγή 50% επί του εισοδήματος από μισθωτή και επιχειρηματική δραστηριότητα ελληνικής πηγής για επτά έτη. Σε αντίθεση με τα 5Α και 5Β, η μείωση εφαρμόζεται επί του εισοδήματος που πραγματικά κερδίζεται στην Ελλάδα — αυτό το καθεστώς χρησιμοποιείται από όσους προτίθενται να εργαστούν εδώ.

Τα καθεστώτα δεν είναι αμοιβαία εναλλάξιμα μόλις επιλεγούν. Όποιος πληροί τις προϋποθέσεις για περισσότερα του ενός πρέπει να επιλέξει.

Η Χρυσή Βίζα είναι πρόγραμμα διαμονής, όχι φορολογικό πρόγραμμα. Η απόκτηση Χρυσής Βίζας μέσω επιλέξιμης επένδυσης σε ακίνητα παρέχει το δικαίωμα διαμονής στην Ελλάδα, αλλά δεν θεμελιώνει από μόνη της ελληνική φορολογική κατοικία. Εάν ο κάτοχος διαμένει λιγότερες από 183 ημέρες ετησίως στην Ελλάδα και δεν μεταφέρει το κέντρο ζωτικών συμφερόντων, παραμένει φορολογικός κάτοικος της χώρας καταγωγής. Η σύγχυση είναι συχνή και ακριβή· πελάτες μας ζητούν τακτικά να αναιρέσουμε παραδοχές που έγιναν προς λάθος κατεύθυνση.

Ξεχωριστή επισήμανση για τους πολίτες ΗΠΑ: λόγω του αμερικανικού καθεστώτος φορολογίας βάσει υπηκοότητας, η μεταβίβαση φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα υπό οποιοδήποτε από τα ειδικά καθεστώτα δεν αναστέλλει τις υποχρεώσεις φορολόγησης παγκόσμιου εισοδήματος προς τις ΗΠΑ. Η ελληνο-αμερικανική σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας μετριάζει τη διπλή φορολογία αλλά δεν εξαλείφει την υποχρέωση δήλωσης στις ΗΠΑ.

Σπάνια υπάρχει καθολικά σωστή απάντηση στο "πρέπει να μεταφέρω τη φορολογική μου κατοικία στην Ελλάδα;" χωρίς εξέταση της ατομικής περίπτωσης. Για ορισμένους πελάτες η απάντηση είναι ναι, και το πραγματικό ερώτημα είναι πότε· για άλλους, τα ελληνικά καθεστώτα είναι ελκυστικά στα χαρτιά αλλά το συγκεκριμένο προφίλ εισοδήματος τα καθιστά υποβέλτιστα. Συμβουλεύουμε και στις δύο κατευθύνσεις.

Εάν εξετάζετε τη μετάβαση, συνήθως συνιστούμε να ξεκινήσει η ανάλυση έξι έως δώδεκα μήνες πριν από την επιδιωκόμενη ημερομηνία, ώστε η τεκμηρίωση, οι επιλογές και ο συντονισμός με την τρέχουσα δικαιοδοσία να έχουν χρόνο να καταλαγιάσουν.

Το πλαίσιο Πυλώνα 2 του ΟΟΣΑ επιβάλλει πραγματικό ελάχιστο φόρο 15% επί των ενοποιημένων κερδών πολυεθνικών ομίλων με ενοποιημένα έσοδα άνω των €750 εκατ. Όπου ο αποτελεσματικός φορολογικός συντελεστής μιας δικαιοδοσίας πέφτει κάτω του 15%, εισπράττεται συμπληρωματικός φόρος — είτε από τη δικαιοδοσία της μητρικής (Income Inclusion Rule), είτε από την τοπική δικαιοδοσία (Qualified Domestic Minimum Top-Up Tax, QDMTT), ή από συνδυασμό των δύο.

Η Ελλάδα έχει θεσπίσει QDMTT. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές θυγατρικές ομίλων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής πρέπει να τηρούν τα δεδομένα που απαιτούνται για τον υπολογισμό του GloBE ETR σε επίπεδο δικαιοδοσίας και να υποβάλλουν τη σχετική ελληνική δήλωση συμπληρωματικού φόρου, ανεξάρτητα από το εάν η τελική μητρική υποβάλλει δήλωση IIR αλλού.

Για τις ομάδες χρηματοοικονομικής διαχείρισης, η πρακτική συνέπεια είναι ότι τα δεδομένα κλεισίματος 2025 — όχι 2026 — οδηγούν τις πρώτες ελληνικές υποβολές, και η συμφωνία μεταξύ καταστατικών, ενοποιητικών και GloBE προοπτικών απαιτεί προσοχή αρκετά πριν από την καταληκτική ημερομηνία υποβολής.

Η ελληνική πλατφόρμα ψηφιακών λογιστικών βιβλίων (myDATA, της ΑΑΔΕ) εισάγεται σταδιακά εδώ και αρκετά χρόνια. Από το 2026, η διαβίβαση ηλεκτρονικών τιμολογίων και η ψηφιακή τήρηση βιβλίων είναι ουσιαστικά υποχρεωτικές για τις περισσότερες επιχειρήσεις, και η φορολογική αρχή χρησιμοποιεί τα δεδομένα για την προσυμπλήρωση δηλώσεων ΦΠΑ και τον διασταυρωμένο έλεγχο εταιρικών δηλώσεων.

Για τους διεθνείς ομίλους, η συνέπεια είναι ότι τα βιβλία της ελληνικής θυγατρικής πρέπει να συμφωνούν με το myDATA σχεδόν σε πραγματικό χρόνο — όχι μόνο στο τέλος του έτους. Οι αποκλίσεις μεταξύ του γενικού καθολικού του ομίλου και όσων δείχνει το myDATA αποτελούν αυξανόμενη πηγή ελεγκτικού κινδύνου. Τα ERP σε επίπεδο ομίλου που δεν ενσωματώνονται εγγενώς με το myDATA χρειάζονται ενδιάμεση λύση· έχουμε βοηθήσει αρκετούς πελάτες να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τέτοιες λύσεις.